Όταν σκέφτεσαι το ελληνικό Καρναβάλι ένα από τα πρώτα πράγματα που σου έρχεται στο μυαλό δεν μπορεί να είναι άλλο από το Ξανθιώτικο Καρναβάλι. Μια πόλη που κάθε χρόνο μεταμορφώνεται και μπαίνει σε ρυθμούς κεφιού και αφήνει σε μικρούς και μεγάλους την πιο ωραία καρναβαλική εμπειρία. Δεν είναι τυχαίο ότι αποτελεί ένα από τους παλαιότερους καρναβαλικούς θεσμούς στην χώρα μιας και μετράει 56 χρόνια ζωής! Ένας θεσμός που ενθουσιάζει μικρούς και μεγάλους οι οποίοι δεν είναι τυχαίο ότι επιστρέφουν ξανά και ξανά για να το ζήσουν κάθε χρονιά.
Όταν μιλάμε για το Ξανθιώτικο Καρναβάλι θα πρέπει να ξεκαθαρίσουμε, για όσους δεν έχουν βρεθεί στην πόλη εκείνο το διάστημα, ότι δε μιλάμε μόνο για μια μέρα ή για μια καρναβαλική παρέλαση. Πρόκειται κυριολεκτικά για μια μεγάλη γιορτή η οποία στην πραγματικότητα κρατάει δύο εβδομάδες και κορυφώνεται την Κυριακή της Τυροφάγου, με τη μεγάλη παρέλαση των αρμάτων και των καρναβαλιστών αλλά και το κάψιμο του Τζάρου. Ένα έθιμο το οποίο κρατά από τα αρχαία χρόνια και λαμβάνει χώρα στο ποτάμι της χώρας.
Το Καρναβάλι της Ξάνθης είναι το μεγαλύτερο καρναβάλι της Βόρειας Ελλάδας αλλά και δεύτερο μεγαλύτερο στην χώρα, μετά το καρναβάλι της Πάτρας. Αποτελεί, μάλιστα, και ένα από τα πιο φημισμένα καρναβάλια των Βαλκανίων και όχι άδικα. Χιλιάδες άνθρωποι φτάνουν στην πόλη της Περιφέρειας της Ανατολικής Μακεδονίας - Θράκης κάθε χρόνο για να γιορτάσουν με τον τρόπο που μόνο η Ξάνθη ξέρει. Καθ’ όλη τη διάρκεια των δύο εβδομάδων, η περιοχή φοράει τα αποκριάτικά της και χαρακτηρίζεται από μασκαρέματα, χορό και μουσικά αλλά και πολλά έθιμα ετών.
Το χαρακτηριστικό αυτού είναι ότι το περίφημο Καρναβάλι της Ξάνθης δεν εμφανίστηκε ως απομίμηση του κλασικού αστικού καρναβαλιού αποκλειστικά και μόνο για να διασκεδάσει ντόπιους και επισκέπτες. Παρόλο που το κάνει με μεγάλη επιτυχία και αυτό. Αντιθέτως, υπάρχει μεγάλη ιστορία πίσω του η οποία δένει αρμονικά με τη μυθολογία έχοντας ως αποτέλεσμα τα πολλά δρώμενα που θα ζήσει ο επισκέπτης στην πόλη σήμερα.
Το Ξανθιώτικο Καρναβάλι διοργανώθηκε για πρώτη φορά το 1966. Ήταν τότε που μια μικρή ομάδα ντόπιων αποφάσισε να προχωρήσει σε μια τολμηρή ιδέα. Μια ιδέα με εμπνευστή τον γιατρό Στ. Στάθη ο οποίο οραματίστηκε τη διοργάνωση μιας σειράς εορταστικών εκδηλώσεων κατά τη διάρκεια της Αποκριάς. Ο σκοπός διττός. Αφενός να διασκεδάσει ο κόσμος και να αναταθεί πνευματικά, αφετέρου να ενισχυθεί η τοπική οικονομία είτε από τους ντόπιους που θα έβγαιναν να διασκεδάσουν είτε από ξένους οι οποίοι θα μάθαιναν για τις γιορτές και θα έφταναν στην πόλη για να τις γνωρίσουν. Κάπως έτσι, λοιπόν, διοργανώθηκαν, και μάλιστα με επιτυχία, οι «Αποκριάτικες Θρακικές Γιορτές» οι οποίες την πρώτη χρονιά διήρκεσαν μια εβδομάδα και συγκεκριμένα από τις 13 έως τις 20 Φεβρουαρίου του 1966. Οι εορταστικές εκδηλώσεις για την Αποκριά διεξήχθησαν στην κεντρική πλατεία της Ξάνθης και την τελευταία ημέρα (όπως και σήμερα) έγινε η πομπή των αποκριάτικων αρμάτων η οποία διέσχισε τους κεντρικούς δρόμους της πόλης.
Το Καρναβάλι της Ξάνθης σήμερα
Το Ξανθιώτικο Καρναβάλι δεν έχασε ποτέ τον παραδοσιακό χαρακτήρα του αλλά εμπλουτίστηκε και με τα χρόνια άρχισε να προσφέρει ακόμη μεγαλύτερη χαρά και διασκέδαση στους συμμετέχοντες και θεατές. Διάφορα δρώμενα διοργανώνονται σε κάθε γωνιά της πόλης και στην πραγματικότητα ολόκληρη η Ξάνθη μετατρέπεται σε έναν τόπο γιορτής και κεφιού με μασκαράδες και εντυπωσιακά άρματα.
Χορός, μουσική, θεατρικά δρώμενα, εκθέσεις και πολιτιστικές εκδηλώσεις χαρακτηρίζουν τις δύο εβδομάδες των Καρναβαλικών εκδηλώσεων πράγμα το οποίο κάνει την Ξάνθη έναν προορισμό ο οποίος προσελκύει κάθε χρόνο πλήθος επισκεπτών διαφόρων ηλικιών. Κι αυτό γιατί ο καθένας βρίσκει τον τρόπο να διασκεδάσει και να κάνει κτήμα του τις γιορτές της πόλης.
Αυτό που χαρακτηρίζει το ξανθιώτικο καρναβάλι είναι η είσοδος του Θρακιώτη Καρνάβαλου που γίνεται κατά την έναρξη των γιορτών αλλά και «Κάψιμο του Τζάρου» που πραγματοποιείται σε μια πραγματικά αξέχαστη και φαντασμαγορική εκδήλωση στο τέλος της Αποκριάς. Το έθιμο αυτό που είναι πλέον και το πιο γνωστό των εκδηλώσεων αναβιώνει κάθε χρόνο στη γέφυρα του ποταμού Κόσυνθου. Και φυσικά, μετά την ολοκλήρωση του εθίμου, ακολουθεί ένα υπερθέαμα με πυροτεχνήματα, με το οποίο τελικά πέφτει η αυλαία του Ξανθιώτικου Καρναβαλιού. Μέχρι την επόμενη χρονιά οπότε ντόπιοι και επισκέπτες δίνουν ραντεβού για να αναβιώσουν και πάλι οι στιγμές κεφιού και διασκέδασης.
Ταξίδι στην Ξάνθη των τεσσάρων εποχών
Το Καρναβάλι της Ξάνθης είναι μια πολύ καλή ευκαιρία να γνωρίσει κανείς τις ομορφιές της περιοχής τη στιγμή που ο χειμώνας ετοιμάζεται να την εγκαταλείψει και η άνοιξη να την ακουμπήσει με τα πινέλα της. Η Παλιά Πόλη, τα παραδοσιακά κτήρια και τα τριγύρω χωριά δεν αφήνουν κανέναν ασυγκίνητο και σε καλούν να γνωρίσεις αυτή την πανέμορφη γωνιά της βόρειας Ελλάδας.
Η περίοδος του Καρναβαλιού αποτελούν μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για τον επισκέπτη να γνωρίσει παραδοσιακούς οικισμούς, να δει τα έθιμα να στήνονται και να υλοποιούνται με μεράκι από τους ντόπιους και να μπει στους ρυθμούς μιας επαρχιακής πόλης το χειμώνα. Φυσικά κανείς δεν πρέπει να φύγει από την Ξάνθη αν δεν κάνει ένα γαστρονομικό ταξίδι. Είναι ένας από τους βασικούς λόγους που θα τον κάνει να υποσχεθεί πως θα επιστρέψει σύντομα σε αυτή την πόλη του βορρά.
Αν έχεις περισσότερο χρόνο στη διάθεσή σου, δεν πρέπει να παραλείψεις μια επίσκεψη στα Πομακοχώρια που διατηρούν μια παραδοσιακή, γραφική αρχιτεκτονική και σε μεταφέρουν στο παρελθόν. Επιπλέον λιγότερο από 30 χιλιόμετρα μακριά από την πόλη της Ξάνθης, βρίσκεται ο αρχαιολογικός χώρος των Αβδήρων. Τα Άβδηρα, κατά την αρχαιότητα αποτελούσαν μια από τις πιο σημαντικές πόλεις του βορείου Αιγαίου λόγω της προνομιακής τους θέσης.
Μετά την επίσκεψη στην Ξάνθη, ιδιαίτερα την περίοδο του Καρναβαλιού, το σίγουρο είναι ότι έχεις βάλει στην καρδιά σου μια καινούρια πινέζα στο χάρτη της Ελλάδας...